4 Yıllık Felsefe Bölümü Ne İş Yapar?
Felsefe bölümü, birçoğumuzun “ya bu ne iş yapar ki” diye düşünüp, gözlerini bir anlığına kaçırdığı o ilginç, derinlikli ve bir o kadar da kafa karıştırıcı bölümdür. Düşünce dünyasının en soyut alanlarına dalmaya niyet etmiş bir insan için, dört yıl boyunca yalnızca kavramlarla boğuşmak, bazen gereksiz derecede karmaşık gibi görünebilir. Ama unutmayalım, felsefe de bir iş yapar. Hem de o kadar çok iş yapar ki, insan bazen anlamakta zorlanabilir. Felsefeyi anlamak, bir anlamda yaşamı anlamaktır. Peki ama bu bölüm gerçekten “ne iş yapar?” sorusuna cevap verebilir mi?
Felsefe Bölümünün Güçlü Yanları
1. Eleştirel Düşünme Yeteneği Kazandırır
Evet, felsefe bölümü size bir şeyler kazandırır. Bu, başkalarına veya topluma hizmet etmekten çok, öncelikle kendiniz için önemli bir kazanımdır: eleştirel düşünme. Felsefe, her durumu sorgulamayı, her görüşü tartışmayı, her inancı sorguya çekmeyi öğretir. Okuldayken, öğretmeninizin “Hayır, böyle düşünmüyorsanız yeniden düşünün!” dediği anların hepsi bu yeteneğin peşinden gelir. Felsefe bölümü size, dünyayı bir adım daha geriden izlemeyi, “neden” ve “nasıl” sorularını sıkça sormayı öğretir. Hayatınızı şekillendiren kararlar, aslında bu yeteneğin sonuçlarıdır. Özetle, düşünmeyi bilmek, yaşamayı bilmekle özdeştir.
2. Zihinsel Esneklik Sağlar
Felsefe, sürekli “farklı bakış açıları” geliştirmeyi öğretir. Zihinsel esneklik denilen şeyin aslında en sağlam temelleri burada atılır. İster bir işte çalışıyor olun, ister toplumsal sorunları çözmeye çalışın, karşınıza çıkan her problemi farklı perspektiflerden görebilmek, size bir avantaj sağlar. Ayrıca bu esneklik, kişisel gelişiminizin en önemli parçasıdır. Çünkü hayatta, sabah kalktığınızda her şeyin sabit olduğunu düşünürseniz, muhtemelen başınıza gelecek her şey de siz farkında olmadan birer kabus olacaktır. Felsefe, değişime adapte olmanın, her zaman sorgulamanın, daha geniş bir perspektiften bakmanın önemini öğretir.
3. Toplumsal Sorunlara Farklı Bakış Açıları Sunar
Toplumun sorunlarına daha derinlemesine bakabilme yeteneği kazanırsınız. Çünkü felsefe, düşünmeyi ve sorgulamayı toplumsal düzeyde de pekiştirir. Her gün karşılaştığınız sosyal sorunları, belki bir makalede okuduğunuz düşünürlerin perspektifinden daha farklı görmeye başlarsınız. Ne kadar çok okur, ne kadar çok tartışırsanız, o kadar çok soruya sahip olursunuz. Bu sorular da bir şekilde toplumun daha sağlıklı olmasına katkı sağlayabilir. Toplumsal adalet, etik, özgürlük gibi konular felsefenin konusu olduğunda, meseleye sadece yüzeysel değil, derinlemesine yaklaşılır.
Felsefe Bölümünün Zayıf Yanları
1. Direkt İş İmkanlarının Kısıtlılığı
Felsefe bölümüyle ilgili belki de en büyük eleştiri, doğrudan iş olanaklarının sınırlı olmasıdır. İş dünyasında hemen herkesin ihtiyaç duyduğu bir iş gücü “felsefeci” gibi görünmez. Tabii, bu çok katı bir genelleme olsa da, iş arayan bir felsefe mezununun bazen ‘ne iş yapar?’ sorusuyla boğulması, gerçek bir sorun olabiliyor. Hangi sektörde çalışabileceğiniz tam olarak belirgin değil. Örneğin, felsefe mezunları genelde akademik kariyer yapmak isterler, ancak bu alanda da çok fazla rekabet vardır. Bunun dışında, devlet ve özel sektörde “felsefi düşünce” talebi oldukça sınırlıdır. Peki, felsefe okuyarak direkt olarak ne yaparsınız? Belki bir öğretmen, belki bir araştırmacı, belki de bir yazı yazarı, ama büyük ihtimalle bir “düşünce işçisi” olursunuz. Tabii ki bu da en azından siz “ne iş yaparım” diye düşünürken kişisel bir tatmin yaratabilir.
2. Pratik Hayatta Uygulama Eksikliği
Felsefe, pratik hayatta çoğu zaman soyut kalır. Özellikle de sıradan bir iş hayatında, çoğu felsefi düşünceyi uygulamak çok zor olabilir. Yani, sizi daha derin düşünmeye iten o harika felsefi fikirler, çoğu zaman ofisteki toplantılarda, “bütçeyi nasıl denkleştiririz?” sorusuna dönüşür. Ve o noktada, çoğunlukla, sizin Aristoteles’in “İyi yaşam” anlayışınızı iş arkadaşlarınızla paylaşacak vaktiniz yoktur. İş dünyası, daha çok pratik ve somut çözümler beklerken, felsefe eğitiminin bu tarza uyması oldukça güçleşebilir.
3. Toplumsal Değişim İçin Gerekli Etkiyi Yaratamamak
Felsefe, düşündürür, sorgulatır ama bazen toplumsal değişim için yeterli etkisi olmayabilir. Toplumda adalet, eşitlik veya özgürlük gibi meseleler üzerine saatlerce tartışılabilir. Ama bu teorik bilgiler çoğu zaman gerçek bir değişim yaratmada yetersiz kalır. Tabii ki felsefi düşünceler toplumun ilerlemesi için gereklidir, ancak uygulamada değişim sağlamak çok daha karmaşık bir süreçtir. Bir felsefe öğrencisi, teorik olarak dünyayı değiştirebilir ama pratikte bazen değişimin tohumlarını ekmek bile çok uzun zaman alır.
Sonuç: Felsefe ve Gerçek Hayat
Felsefe bölümü, zihinsel bir devrim yaratma potansiyeline sahip, ama bir o kadar da kaybolmuş bir sanat gibi. Eğer sadece hayatta “ne iş yapar?” sorusunun cevabını arıyorsanız, felsefe size belki de aradığınızı vermeyebilir. Ama eğer dünyayı, düşünceleri, insanları ve adaleti sorgulamaya hazırsanız, bu dört yıl size bir ömür boyu sürecek bir derinlik ve bakış açısı sunabilir. Toplumda ne kadar fazla insan felsefi düşüncelerle hareket ederse, belki de bu dünyayı daha iyi bir yer haline getirebiliriz. Ama gerçekten, felsefenin iş dünyasında yer edinmesi için biraz daha çaba harcamamız gerekebilir. O zaman, felsefeyi ne iş yapar sorusuna yanıt bulmak, daha da anlamlı hale gelir.